Astronomia

Prowadzący

Czas Trwania Warsztatów

25 godzin lekcyjnych (5 dni po 5 godzin lekcyjnych)

Astronomia

Samodzielne badania Słońca i nocnego nieba

Podczas warsztatów nauczymy się podstaw astronomii sferycznej, która jest najstarszą dyscypliną astronomiczną. Nasz czas pracy przeznaczony zostanie na samodzielne obserwacje nocnego nieba i Słońca oraz na analizę zaobserwowanych zjawisk i ich matematyczną interpretację. Sprawdzimy poprawność teorii astronomicznych, zaczynając od rzetelnych dyskusji na temat kształtu i rozmiarów Ziemi.

Do kogo kierowany jest ten warsztat?

Warsztat skierowany jest do uczniów zainteresowanych fizyką, matematyką, geografią, czy szeroko pojętą astronomią. Wiedza astronomiczna nie jest wymagana. Warsztaty będą prowadzone od podstaw.

Niezbędny sprzęt i oprogramowanie

Uczestnik musi posiadać i umieć obsługiwać urządzenie (kalkulator naukowy lub smartfon z odpowiednią aplikacją), które policzy wartość funkcji sinus dla dowolnego kąta.

Dlaczego warto wziąć udział w tym warsztacie?

Uczestnicy warsztatu:
  • rozpoczną swoją przygodę z astronomią!
  • nauczą się podstaw trygonometrii sferycznej - tej wiedzy nie zdobędzie się w szkole;
  • samodzielnie wyznaczą odległości do najbliższych ciał niebieskich;
  • zapoznają się z następstwami ruchu obiegowego i obrotowego Ziemi;
  • nauczą się rozpoznawać gwiazdozbiory na nocnym niebie;
  • przekonają się, że do przeprowadzenia dobrych obserwacji astronomicznych nie potrzeba kosmicznego budżetu.

  • Program warsztatu

    Uwaga! W ramach 25 godzin lekcyjnych warsztatu, odbędą się zajęcia w ciągu dnia oraz nocne obserwacje nieba.

    Dzień pierwszy

    Ziemia

    Warsztat rozpoczniemy od zapoznania się z efektami wywoływanymi przez obrotowy oraz obiegowy ruch Ziemi, takimi jak: pory roku, paralaksa, mechanizm powstawania dni i nocy czy noc polarna. Nauczymy się również układów współrzędnych sferycznych: geograficznego, horyzontalnego i równikowo-równonocnego oraz dowiemy się, jak umieszczać pozycje gwiazd i planet w katalogach astronomicznych. Wyznaczymy też  podstawowe stałe fizyczne dotyczące naszej planety.

    Zadania:

  • mierzenie wysokości górowania Słońca;
  • zmierzenie długości obwodu Ziemi;
  • oszacowanie czasu trwania doby słonecznej;
  • liczenie odległości do najbliższych nam gwiazd.
  • Dzień drugi

    Układ Słoneczny

    Tego dnia będziemy używać głównie trygonometrii płaskiej m.in. w celu wyznaczania odległości pomiędzy różnymi ciałami niebieskimi, z najbliższego sąsiedztwa naszej planety.

    Zadania:

  • pomiar obwodu Księżyca oraz jego odległości do Ziemi;
  • wyznaczenie obwodu Słońca oraz jego odległości do Ziemi;
  • mierzenie długości promieni orbit i czasów obiegów Merkurego i Wenus;
  • elongacja w twierdzeniu cosinusów.
  • Dzień trzeci

    Trygonometria sferyczna

    Trzeciego dnia nauczymy się podstaw trygonometrii sferycznej oraz poznamy wzory sinusów i cosinusów sferycznych.

    Zadania:

  • obliczanie odległości pomiędzy dowolnymi miastami na kuli ziemskiej;
  • wyznaczanie godziny wschodu i zachodu Słońca dowolnego dnia;
  • szacowanie czasu trwania dnia i nocy polarnych na wybranych podbiegunowych szerokościach geograficznych.
  • Dzień czwarty i piąty

    Zegary Słoneczne

    Choć obecnie zegary słoneczne wyszły z użycia, to dawniej były bardzo powszechne. Czwartego dnia warsztatów zajmiemy się omówieniem zasad działania zegarów słonecznych. Poznamy różne typy tych urządzeń oraz skonstruujemy po jednym, takim urządzeniu. Następnie wykonamy dłuższe obserwacje pozycji Słońca na niebie. Do pomiaru czasu wykorzystamy wytworzone uprzednio zegary, zaś do pomiaru wysokości wykorzystamy repliki historycznych przyrządów astronomicznych. Przy użyciu wykonanych obserwacji wyznaczymy długość i szerokość geograficzną ośrodka w Pięknej Górze.

    Nocne obserwacje nieba

    W ramach warsztatu, w przypadku dobrej, bezchmurnej pogody, zorganizowane zostaną 2-godzinne warsztaty z nocnych obserwacji gwiazd.

    Noc pierwsza

    Obserwacje zmian położenia gwiazd w ciągu nocy. Wskazanie charakterystycznych dla geometrycznej astronomii punktów oraz kół na niebie. Wskazywanie gwiazd okołobiegunowych. Oszacowanie długości trwania doby gwiazdowej. Odczyt współrzędnych równikowo-równonocnych przy użyciu autorskiego przyrządu.

    Noc druga

    Obserwacje i nauka gwiazdozbiorów obserwowanych na nocnym niebie przy użyciu zielonego wskaźnika laserowego. Przedstawienie materiałów wspomagających zapamiętywanie nazw, kształtów i położeń gwiazdozbiorów.

    Noc trzecia

    Obserwowanie jaśniejszych obiektów katalogu Messiera za pomocą lornetki astronomicznej ze statywem. W skład katalogu wchodzą: galaktyki, gromady gwiazd, oraz mgławice. Wykonanie własnych astrofotografii.


    A zatem, jeżeli godność nauk mamy oceniać według ich przedmiotu, to bez porównania najprzedniejszą z nich będzie ta, którą… nazywają astronomią

    Mikołaj Kopernik