Logo Obozu Naukowego

Chemia eksperymentalna i teoretyczna

Prowadzący

Czas Trwania Warsztatów

25 godzin lekcyjnych (5 dni po 5 godzin lekcyjnych)

Chemia eksperymentalna i teoretyczna

Na pograniczu Konkursu Wojewódzkiego i Olimpiady Chemicznej

Czy zastanawialiście się kiedyś, czy w reakcji metali pierwszej grupy układu okresowego z tlenem zawsze powstają tlenki? Czy to możliwe, że chlorek sodu, powszechnie znany jako sól kuchenna, jest bardziej „toksyczny” niż heksacyjanożelazian (II) potasu? Czy w części kationowej soli może się znaleźć jod lub nawet jego połączenia z innymi pierwiastkami? Jaki rodzaj związków możemy otrzymać po ekstrakcji z migdałów lub pestek moreli? Jaką reakcję organiczną wykorzystują pająki z rodziny krzyżakowatych? Na te i wiele innych pytań znajdziecie odpowiedź podczas pięciu dni warsztatu, w czasie którego będziecie mogli spróbować swoich sił nie tylko w teorii, ale przede wszystkim w praktyce. Dodatkowo, w czasie wolnym zostanie przeprowadzony pokaz doświadczeń chemicznych, których przebieg zostanie omówiony na zajęciach.

Do kogo kierowany jest ten warsztat?

Warsztat skierowany jest do pasjonatów chemii, którzy chcieliby przygotować się do Chemicznego Konkursu Wojewódzkiego i Olimpiady Chemicznej lub są zainteresowani naukami chemicznymi, biologicznymi i medycznymi, a w przyszłości studiami obejmującymi te dziedziny. Zachęcamy do udziału osoby, które mają małe doświadczenie w rozwiązywaniu zadań eksperymentalnych.

Pomocna będzie znajomość materiału z chemii z 7 i 8 klasy szkoły podstawowej: 

  • umiejętność zapisu i interpretacji równań reakcji;
  • proste obliczenia dotyczące roztworów;
  • znajomość podstawowych grup związków nieorganicznych i organicznych i typowych dla nich reakcji.

Niezbędny sprzęt

Podczas warsztatu będziemy rozwiązywać wiele zadań obliczeniowych, dlatego uczestnik powinien mieć swój kalkulator naukowy (przyda się na Olimpiadę!) lub smartfon z odpowiednią aplikacją.

Dlaczego warto wziąć udział w tym warsztacie?

Uczestnik warsztatu:

  • poszerzy swoją wiedzę oraz pozna metody i sposoby rozwiązywania zadań konkursowych;
  • wykształci umiejętności umożliwiające samodzielne przygotowywanie się do konkursów chemicznych w domu;
  • zgłębi zagadnienia, które nie są omawiane w szkole! (również w liceum – np. identyfikacja struktury związku organicznego na podstawie widm spektroskopowych);
  • usystematyzuje wiedzę o poszczególnych grupach związków chemicznych, zwłaszcza reakcjach charakterystycznych grup funkcyjnych związków organicznych;
  • umożliwi samodzielne wykonanie analiz eksperymentalnych (w zależności od poziomu zaawansowania uczestnicy będą mogli wykonywać zadania laboratoryjne o zróżnicowanym poziomie trudności).

Program warsztatu

Dzień pierwszy

Chemia nieorganiczna i analityczna

Warsztaty rozpoczniemy od zadań z chemii nieorganicznej poznając ciekawe reakcje charakterystyczne dla poszczególnych pierwiastków i ich związków (również tych kompleksowych). Wiedza ta będzie przydatna szczególnie podczas drugiego dnia warsztatów, gdy uczestnicy będą mogli poznane reakcje zastosować w praktyce do wykrywania substancji w roztworze. Nie zapomnimy też o chemii analitycznej i rozwiążemy zadania dotyczące pH, dysocjacji elektrolitycznej, hydrolizy oraz strącania i rozpuszczalności osadów.

Dzień drugi

Laboratorium młodego chemika

Rozgrzewką chemiczną w części laboratoryjnej będzie samodzielne wykonanie kilku widowiskowych doświadczeń. Następnie każdy będzie mógł również spróbować swoich sił jako chemik analityk wykonując tzw. „ślepe próby”, przechodząc do zadań polegających na identyfikacji substancji jonowych. W zależności od poziomu zaawansowania i opanowanego materiału, uczestnicy będą mogli wykonywać zadania o zróżnicowanym stopniu trudności od strącania barwnych osadów prostych soli, poprzez związki kompleksowe do reakcji redoks.

Dzień trzeci

Chemia organiczna i podstawy spektroskopii

W tej części warsztatów przypomnimy sobie i omówimy mniej popularne reakcje charakterystyczne dla poszczególnych grup związków organicznych. Zgłębimy też tajniki izomerii – strukturalnej oraz, wykorzystując modele przestrzenne, podstawy stereochemii. Nauczymy się dedukować struktury prostych cząsteczek organicznych na podstawie widm spektroskopowych.

Dzień czwarty

Laboratorium młodego chemika ciąg dalszy

Ten dzień warsztatów poświęcimy na kontynuację części laboratoryjnej. Oprócz poznanych wcześniej reakcji charakterystycznych dla związków nieorganicznych, zapoznamy się w praktyce z przydatnymi reakcjami w chemii organicznej. Będą to reakcje pozwalające wykryć odpowiednie węglowodany, czy też zidentyfikować alkohole poliwodorotlenowe.

Dzień piąty

Repetitio est mater studiorum

Ostatniego dnia warsztatów chemicznych, zgodnie z powyższą łacińską sentencją, powtórzymy zrealizowany wcześniej materiał. Tym razem będzie szansa do pracy również w grupach i na rozwiązywanie ciekawych zadań i chemografów. Podsumowaniem zajęć będzie przeprowadzenie konkursu, który wyłoni „SUPER Chemika ONPW”.

Uczony jest w swojej pracowni nie tylko technikiem, lecz również dzieckiem wpatrzonym w zjawiska przyrody, wzruszające jak czarodziejska baśń.

Maria Curie-Skłodowska